🌾 หมวดที่ 1: โรคข้าวที่สำคัญ
- โรคไหม้ข้าว (แผลรูปตา คอพวงหัก)
อาการหลัก: ใบข้าวเกิดแผลรูปตาหรือรูปกระสวย ตรงกลางแผลมีสีเทา ขอบแผลสีน้ำตาล คอพวงข้าวแห้งหักเสียหาย
วิธีจัดการ: หลีกเลี่ยงการใส่ปุ๋ยไนโตรเจน (ยูเรีย) มากเกินไป และพ่นสารชีวภัณฑ์เชื้อบิวเวอเรียหรือไตรโคเดอร์มาเพื่อควบคุมโรค
- โรคขอบใบแห้ง (ขอบใบแห้งสีเหลืองซีดลามตามความยาวใบ)
อาการหลัก: ขอบใบข้าวมีรอยช้ำ ขอบใบแห้งสีเหลืองซีดตามความยาวของใบ มักพบระบาดรุนแรงในช่วงหน้าฝนที่มีลมพายุแรง
วิธีจัดการ: ใช้พันธุ์ข้าวที่ต้านทานโรค หรือพ่นสารเคมีควบคุมกลุ่มคอปเปอร์ (ทองแดง) เมื่อเริ่มพบการระบาดในแปลง
🌾📺(คลิกชมวิดีโอ) วิธีป้องกันและหยุดโรคขอบใบแห้งใน 6 นาที – ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพการเกษตร
- โรคใบส้ม (ต้นแคระแกร็น ใบเปลี่ยนเป็นสีส้ม)
อาการหลัก: ต้นข้าวแคระแกร็น แตกกอน้อย ใบข้าวเริ่มเปลี่ยนเป็นสีเหลืองส้มจากปลายใบลงมา โดยมีเพลี้ยจักจั่นสีเขียวเป็นพาหะนำโรค
วิธีจัดการ: กำจัดเพลี้ยจักจั่นสีเขียวซึ่งเป็นตัวแพร่เชื้อ และงดขยายพันธุ์ข้าวจากแปลงที่เคยมีการระบาดของโรคนี้
🐛 หมวดที่ 2: แมลงศัตรูข้าวที่สำคัญ
- เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล (ทำลายโคนต้น ข้าวแห้งไหม้)
อาการหลัก: ตัวแมลงขนาดเล็กเกาะดูดน้ำเลี้ยงที่โคนต้นข้าว ทำให้ต้นข้าวแห้งไหม้เป็นสีน้ำตาลแห้งตายเป็นหย่อมๆ คล้ายโดนไฟไหม้ (อาการไหม้กระทะ)
วิธีจัดการ: ปล่อยน้ำออกจากแปลงเพื่อลดความชื้น และฉีดพ่นเชื้อราบิวเวอเรียขจัดตัวอ่อน หรือใช้สารเคมีตามคำแนะนำเมื่อเจอตัวเต็มวัยหนาแน่น
- หนอนห่อใบข้าว (ทำลายใบ ใบม้วนขาว)
อาการหลัก: หนอนจะแทะกินผิวใบข้าวและใช้ใยยึดขอบใบข้าวทั้งสองด้านให้ม้วนห่อเข้าหากัน ทำให้ใบข้าวแห้งขาวและสังเคราะห์แสงไม่ได้
วิธีจัดการ: สังเกตตัวผีเสื้อกลางคืนในแปลง หากระบาดรุนแรงให้พ่นเชื้อแบคทีเรีย BT (บาซิลลัส ทูริงเยนซิส) เพื่อกำจัดตัวหนอนโดยไม่ทำลายแมลงศัตรูธรรมชาติ
- หนอนกอข้าว (ทำลายลำต้น ยอดเหี่ยว/รวงขาว)
อาการหลัก: หนอนเจาะเข้าไปกัดกินภายในลำต้นข้าว ทำให้ยอดข้าวแห้งตาย (อาการยอดเหี่ยว) หรือถ้ากินช่วงข้าวออกรวง จะทำให้รวงข้าวมีสีขาวซีด เมล็ดลีบ (อาการรวงขาว)
วิธีจัดการ: ใช้กับดักแสงไฟล่อตัวเต็มวัย หรือตัดวงจรโดยการใช้แตนเบียนไข่ไตรโคแกรมมาปล่อยในแปลงนา